Адал ұрпақ — ел болашағы

Адал ұрпақ — ел болашағы

Елдің ертеңі білімді, еңбекқор, жауапкершілігі жоғары ұрпақтың қолында. Баланың бойына осы қасиеттерді сіңіру отбасынан басталып, білім беру ұйымдарында жалғасады. Адал ұрпақ тәрбиелеу — балаға жақсы мен жаманды ажыратуды үйрету, ар-ұятты бағалауға, өз ісіне жауап беруге және өзгелердің еңбегін құрметтеуге бағыттау.

Адалдық адамның күнделікті әрекетінен көрінеді. Шындықты айту, уәдеде тұру, өзгенің затын рұқсатсыз алмау, қателігін мойындау — осы қасиеттің қарапайым көріністері. Бала мұндай әрекеттердің мәнін ерте түсінсе, айналасындағы адамдармен сенімге негізделген қарым-қатынас орнатуға үйренеді.

Адалдық тәрбиесінде отбасының орны ерекше. Бала ересектердің айтқан сөзіне ғана емес, жасаған ісіне де назар аударады. Ата-ананың уәдесін орындауы, еңбекті бағалауы, адамдарға әділ қарауы балаға үлгі болады. Сондықтан «адал бол» деген талап күнделікті өмірдегі нақты әрекеттермен бекітілуі қажет. Бала қателігін ашық айтқанда, оны тыңдап, жағдайды бірге талқылау шындықты жасырмай айтуына көмектеседі.

Білім беру ұйымдарында адалдықты тәрбиелеуге мүмкіндік беретін жағдайлар көп. Ойын ережесін сақтау, тапсырманы өз бетінше орындау, ортақ мүлікке ұқыпты қарау, досының жетістігіне қуана білу — жауапкершілікке бастайтын қадамдар. Педагог осы әрекеттердің мағынасын баланың жасына сай түсіндіріп, әділ қарым-қатынастың үлгісін көрсетуі маңызды.

Мектепке дейінгі жаста адалдық туралы түсінікті ойын мен көркем шығарма арқылы қалыптастыруға болады. Ертегі кейіпкерлерінің ісін талқылау, «Тауып алған затты не істейміз?», «Досыңа берген уәдеңді қалай орындайсың?» деген жағдаяттарды қарастыру баланы ойлануға жетелейді. Мұнда дайын жауапты жаттатудан гөрі, баланың пікірін тыңдап, әрекеттің басқа адамға қалай әсер ететінін түсіндіру пайдалы.

Адалдық еңбек тәрбиесімен де тығыз байланысты. Өз ойыншығын жинаған, бастаған жұмысын аяқтауға тырысқан, ортақ іске үлес қосқан бала еңбектің нәтижесін бағалауды үйренеді. Ересектер оның талпынысын байқап, нақты қолдау білдіргенде, бала өз міндетіне жауапкершілікпен қарауға дағдыланады.

Әділдік пен сыйластық та адал ұрпақ тәрбиесінің негізін құрайды. Әр баланың пікірін тыңдау, ортақ ережені бәріне бірдей қолдану, келіспеушілікті сабырмен шешу арқылы әділ ортаны қалыптастыруға болады. Осындай ортада бала өз құқығын түсінумен қатар, өзгенің де құқығы мен сезімін ескеруге үйренеді.

Ұлттық тәрбиемізде адалдыққа айрықша мән берілген. «Ала жіпті аттамау», «Обал болады», «Уәдеге берік болу» ұғымдары адамды арын сақтауға, өзгенің ақысына қол сұқпауға үндейді. Бұл өнегені баланың күнделікті өмірімен байланыстырып түсіндіру оның мазмұнын тереңірек ұғынуға мүмкіндік береді.

Адал ұрпақ тәрбиелеу үздіксіз үлгі мен бірізді әрекетті қажет етеді. Отбасы мен педагогтің өзара қолдауы, балаға деген сенімі және әділ талабы осы жұмыстың негізі болады. Бүгін шындықты айтуға, еңбекті бағалауға, уәдесін орындауға үйренген бала ертең қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінетін азамат болып қалыптасады.